Κατά μήκος των βόρειων ακτών του Κορινθιακού κόλπου, εκεί όπου τα βουνά της Φωκίδας και της Βοιωτίας κατεβαίνουν απότομα προς τη θάλασσα, απλώνεται μια αλυσίδα φυσικών λιμένων που παρακολουθούν σιωπηλά την πορεία της ελληνικής ιστορίας εδώ και περισσότερες από τρεις χιλιετίες. Από τα προστατευμένα νερά του Κόλπου της Αντίκυρας στα ανατολικά έως τον βαθύ και ασφαλή Κρισσαίο κόλπο, όπου βρίσκονται σήμερα το Γαλαξίδι και η Ιτέα, αυτή η ακτογραμμή υπήρξε διαχρονικά καταφύγιο για τους ναυτικούς αλλά και πύλη προς την ενδοχώρα της Στερεάς Ελλάδας.
Στην αρχαιότητα, τα νερά αυτά συνδέονταν στενά με το ιερό των Δελφών, το πνευματικό κέντρο του αρχαίου ελληνικού κόσμου. Πλοία από ολόκληρη τη Μεσόγειο αγκυροβολούσαν σε κοντινά λιμάνια, όπως η Κίρρα και η Αντίκυρα, μεταφέροντας προσκυνητές, εμπόρους και απεσταλμένους που ανηφόριζαν προς το μαντείο του Απόλλωνα. Ο κόλπος λειτουργούσε έτσι όχι απλώς ως μια ακτή αλλά ως η θαλάσσια πρόσβαση προς τους Δελφούς, επηρεάζοντας την ευημερία και τη σημασία των παράκτιων οικισμών.
Κατά τους βυζαντινούς και μεσαιωνικούς χρόνους, η περιοχή διατήρησε τη στρατηγική της σημασία ως θαλάσσιος διάδρομος που συνέδεε την Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα και το ευρύτερο Αιγαίο. Τα λιμάνια εξελίχθηκαν, οι οικισμοί μετακινήθηκαν και νέες κοινότητες εμφανίστηκαν, ιδιαίτερα στους νεότερους αιώνες, όταν το Γαλαξίδι αναδείχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες ναυτικές πολιτείες της Ελλάδας, με καραβοκύρηδες και πλοιοκτήτες που ταξίδευαν σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.
Σήμερα ο βόρειος Κορινθιακός διατηρεί αυτόν τον πολυεπίπεδο χαρακτήρα: μια ακτογραμμή όπου αρχαία λιμάνια, βυζαντινά κάστρα και περήφανες ναυτικές πολιτείες συνυπάρχουν με σύγχρονα λιμάνια και ήσυχα ψαροχώρια. Οι ιστορίες που ακολουθούν παρουσιάζουν αυτά τα μέρη ξεχωριστά, καθώς κάθε λιμάνι, πόλη και κόλπος αποκαλύπτει το δικό του κεφάλαιο στη μακρά θαλάσσια ιστορία του Κορινθιακού κόλπου.
