Η νότια Σαλαμίνα είναι η πιο ήσυχη και λιγότερο κατοικημένη πλευρά του νησιού, με εκτεταμένες ακτές που σχηματίζουν μικρούς όρμους, βραχώδη ακρωτήρια και φυσικά αγκυροβόλια. Από την αρχαιότητα η περιοχή είχε ιδιαίτερη σημασία για τη ναυσιπλοΐα, καθώς ελέγχει το στενό της Σαλαμίνας, το πέρασμα ανάμεσα στο νησί και την Αττική που οδηγεί προς τον Πειραιά και τον εσωτερικό Σαρωνικό.
Σύμφωνα με τη μυθολογία, το νησί πήρε το όνομά του από τη Σαλαμίνα, κόρη του ποτάμιου θεού Ασωπού, ενώ ήδη από τους προϊστορικούς χρόνους αποτελούσε σημαντικό ναυτικό και οικιστικό κέντρο. Η αρχαιολογική έρευνα έχει αποκαλύψει ότι η νότια πλευρά του νησιού κατοικούνταν ήδη από τη Νεολιθική περίοδο (4η χιλιετία π.Χ.), ενώ η μεγαλύτερη ακμή της σημειώθηκε κατά τους μυκηναϊκούς χρόνους.
Στην περιοχή των Κανακίων ανακαλύφθηκε μια σημαντική μυκηναϊκή ακρόπολη με ανακτορικό συγκρότημα και τμήματα εκτεταμένου οικισμού. Μέχρι σήμερα έχουν αποκαλυφθεί περίπου 45 δωμάτια και βοηθητικοί χώροι, γεγονός που υποδηλώνει την ύπαρξη ενός σημαντικού διοικητικού κέντρου κατά τον 13ο αιώνα π.Χ. Η ακρόπολη των Κανακίων φαίνεται ότι εγκαταλείφθηκε λίγο μετά το 1200 π.Χ., πιθανότατα κατά την περίοδο της γενικότερης κατάρρευσης του μυκηναϊκού κόσμου.
Στη δυτική πλευρά της νότιας Σαλαμίνας βρίσκονται τα Περιστέρια, δύο μικρές νησίδες πολύ κοντά στην ακτή που έδωσαν το όνομά τους στην περιοχή. Λίγο πιο μέσα στην ξηρά βρίσκεται ο ομώνυμος μικρός οικισμός. Η περιοχή είναι ιδιαίτερα γνωστή για το Σπήλαιο του Ευριπίδη, ένα φυσικό καταφύγιο που συνδέεται με τον μεγάλο τραγικό ποιητή, το όνομα του οποίου βρέθηκε χαραγμένο στο εσωτερικό του σπηλαίου.
Το σπήλαιο χρησιμοποιήθηκε επί πολλούς αιώνες ως τόπος κατοίκησης ή καταφυγίου, καθώς έχουν βρεθεί ευρήματα από τη Νεολιθική, τη Μυκηναϊκή, την Κλασική και τη Ρωμαϊκή περίοδο, αλλά και από τα χρόνια της Φραγκοκρατίας. Κάτω από το σπήλαιο αποκαλύφθηκε επίσης ένα λατρευτικό συγκρότημα του 3ου–2ου αιώνα π.Χ., το οποίο αποδίδεται στη λατρεία του θεού Διονύσου.
Σήμερα η νότια Σαλαμίνα διατηρεί έναν ήσυχο και φυσικό χαρακτήρα, με μικρούς οικισμούς, ψαροκάικα και ήρεμες παραλίες που προσελκύουν επισκέπτες και ιστιοπλόους που αναζητούν την πιο αυθεντική πλευρά του νησιού.
Αξιοθέατα
Κανάκια
Ένας μικρός και απομονωμένος οικισμός με μια μεγάλη παραλία με καθαρά νερά και όμορφο φυσικό περιβάλλον. Στην περιοχή βρίσκεται η σημαντική μυκηναϊκή ακρόπολη των Κανακίων, ένα από τα πιο ενδιαφέροντα αρχαιολογικά ευρήματα της Σαλαμίνας.
Περιστέρια
Δύο μικρές νησίδες κοντά στην ακτή που έδωσαν το όνομά τους στην περιοχή. Ο μικρός οικισμός των Περιστερίων βρίσκεται περίπου 1 χιλιόμετρο μέσα στην ξηρά, μέσα σε ένα ήσυχο φυσικό τοπίο.
Σπήλαιο του Ευριπίδη
Στην περιοχή των Περιστερίων βρίσκεται το σπήλαιο όπου, σύμφωνα με την παράδοση, απομονωνόταν ο μεγάλος τραγικός ποιητής Ευριπίδης για να γράψει τα έργα του. Το 1997 βρέθηκε στο σπήλαιο κύπελλο με χαραγμένη την επιγραφή «ΕΥΡΙΠΠΙΔΗΣ», ενισχύοντας τη σύνδεση του χώρου με τον ποιητή. Οι ανασκαφές αποκάλυψαν επίσης σημαντικά ευρήματα που χρονολογούνται ήδη από τη Νεολιθική εποχή.
Ακτές και όρμοι της νότιας Σαλαμίνας
Η νότια ακτογραμμή του νησιού σχηματίζει μικρούς όρμους και φυσικά αγκυροβόλια, αγαπημένα σημεία για ιστιοπλόους και μικρά σκάφη αναψυχής. Επιπλέον, οι δυτικές και νότιες ακτές του νησιού καλύπτονται από εκτεταμένα πευκοδάση, δημιουργώντας ένα τοπίο ιδιαίτερης φυσικής ομορφιάς. Παρά την εγγύτητά της με την Αθήνα, η περιοχή διατηρεί έναν αυθεντικό νησιωτικό χαρακτήρα με ήσυχες παραλίες και καθαρά νερά.
Γεύσεις
Φρέσκα ψάρια του Σαρωνικού
Οι μικρές παραθαλάσσιες ταβέρνες σερβίρουν ψάρια που φτάνουν καθημερινά από τα τοπικά καΐκια.
Χταπόδι και καλαμάρι στη σχάρα
Απλές αλλά αυθεντικές γεύσεις της ελληνικής θάλασσας, συνήθως ψημένες στα κάρβουνα με ελαιόλαδο και λεμόνι.
Παραδοσιακοί μεζέδες
Γαρίδες, μύδια και θαλασσινά συνοδεύονται από ούζο ή τοπικό κρασί, δημιουργώντας την ατμόσφαιρα ενός ήσυχου νησιωτικού τραπεζιού δίπλα στο κύμα.
