Η σύγχρονη Γλυφάδα, μία από τις πιο γνωστές περιοχές της λεγόμενης Αθηναϊκής Ριβιέρας, είναι χτισμένη πάνω στον χώρο όπου βρισκόταν στην αρχαιότητα ο δήμος της Αιξωνής, ένας από τους σημαντικούς παραλιακούς δήμους της αρχαίας Αθήνας. Τα όρια του δήμου εκτείνονταν από τις ακτές του Σαρωνικού — περίπου εκεί όπου βρίσκονται σήμερα οι τέσσερις μαρίνες της περιοχής — μέχρι τους πρόποδες του Υμηττού, δημιουργώντας έναν γεωγραφικό χώρο που συνδύαζε τη θάλασσα, την πεδιάδα και το βουνό.
Η ανθρώπινη παρουσία στην περιοχή είναι εξαιρετικά αρχαία. Αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι η περιοχή κατοικείται ήδη από την Νεολιθική περίοδο (περίπου 6000 π.Χ.), ιδιαίτερα στη χερσόνησο της Πούντας, η οποία βρίσκεται κοντά στη σημερινή Βούλα. Το δυτικό άκρο της χερσονήσου είναι η άκρα Αιξωνή, που χωρίζει τον όρμο της Βούλας από τον όρμο της Γλυφάδας. Η θέση αυτή, με φυσικούς όρμους και εύφορη γη, ευνόησε την εγκατάσταση των πρώτων κοινοτήτων.
Η ύπαρξη οργανωμένου οικισμού κατά τη Μυκηναϊκή περίοδο θεωρείται βέβαιη. Ανασκαφές έχουν αποκαλύψει σημαντικά κατάλοιπα στη θέση Αλυκή, ενώ ευρήματα έχουν εντοπιστεί και σε ύψωμα κοντά στον σημερινό Άγιο Νικόλαο, στις πλαγιές του Υμηττού. Τα ευρήματα αυτά — αγγεία, εργαλεία και ίχνη κατοίκησης — δείχνουν ότι η περιοχή αποτελούσε μέρος του ευρύτερου μυκηναϊκού κόσμου της Αττικής.
Κατά τους κλασικούς χρόνους, ο δήμος της Αιξωνής ήταν πλήρως ενταγμένος στο διοικητικό σύστημα της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Το κέντρο του δήμου φαίνεται πως βρισκόταν στην περιοχή Πυρνάρι, κοντά στον σημερινό ναό του Αγίου Νικολάου. Από το σημείο αυτό περνούσε η αρχαία οδός προς το Σούνιο, ένας σημαντικός δρόμος που συνέδεε την Αθήνα με τα ιερά και τα μεταλλεία της νοτιοανατολικής Αττικής. Στην παραλιακή ζώνη έχουν επίσης ανακαλυφθεί κατάλοιπα αρχαίου λιμανιού, στον βόρειο όρμο της χερσονήσου Πούντας, που εξυπηρετούσε τις θαλάσσιες μεταφορές της περιοχής.
Τι κρύβει το όνομα
Η αρχαία ονομασία Αιξωνή έχει ερμηνευθεί με διάφορους τρόπους, αν και η ακριβής προέλευση παραμένει αβέβαιη. Πιθανότατα συνδέεται με τη λέξη αίξ, που σημαίνει κατσίκα, υποδηλώνοντας έναν τόπο με πλούσια βοσκή για αιγοπρόβατα. Η ετυμολογία αυτή ταιριάζει με τον αγροτικό χαρακτήρα της περιοχής κατά την αρχαιότητα.
Το σημερινό όνομα Γλυφάδα εμφανίστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν ο οικισμός μετονομάστηκε εξαιτίας του γλυφού (υφάλμυρου) νερού που υπήρχε στο υπέδαφος της περιοχής. Οι πηγές αυτές, όπου το γλυκό νερό αναμειγνυόταν με θαλασσινό, αποτελούσαν χαρακτηριστικό φυσικό στοιχείο της τοπικής γεωγραφίας.
Κατά τη Βυζαντινή περίοδο, ο οικισμός φαίνεται ότι μετακινήθηκε ελαφρώς προς τα νοτιοανατολικά και η περιοχή χρησιμοποιούνταν κυρίως από γεωργούς και κτηνοτρόφους. Οι εύφορες πλαγιές του Υμηττού και οι μικρές πεδιάδες κοντά στη θάλασσα προσφέρονταν για καλλιέργειες και βοσκή.
Η μεγάλη αλλαγή στην ιστορία της Γλυφάδας ήρθε τον 20ό αιώνα, όταν η περιοχή άρχισε να αναπτύσσεται ως παραθαλάσσιο προάστιο της Αθήνας. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η παρουσία ξένων αποστολών και ιδιαίτερα των αμερικανικών βάσεων στο Ελληνικό συνέβαλε στη μετατροπή της Γλυφάδας σε κοσμοπολίτικο κέντρο με έντονη τουριστική και εμπορική ζωή.
Σήμερα η Γλυφάδα αποτελεί μία από τις πιο ζωντανές πόλεις της παραλιακής ζώνης της Αττικής, όπου η αρχαία ιστορία της Αιξωνής, οι παραλίες του Σαρωνικού και η σύγχρονη αστική ανάπτυξη συνυπάρχουν στο ίδιο τοπίο.
Αξιοθέατα
Χερσόνησος Πούντας και άκρα Αιξωνή
Η χερσόνησος της Πούντας αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά αρχαιολογικά σημεία της περιοχής. Στην άκρα Αιξωνή έχουν εντοπιστεί κατάλοιπα αρχαίου λιμανιού που εξυπηρετούσε τον δήμο της Αιξωνής. Η θέση προσφέρει επίσης όμορφη θέα προς τους όρμους της Βούλας και της Γλυφάδας.
Μαρίνες Γλυφάδας
Η Γλυφάδα διαθέτει τέσσερις μαρίνες που αποτελούν σημαντικό σημείο ελλιμενισμού για σκάφη αναψυχής στον Σαρωνικό. Η περιοχή γύρω από τις μαρίνες είναι δημοφιλής για περίπατο και προσφέρει θέα προς τη θάλασσα και τα νησιά του Σαρωνικού.
Παραλιακή ζώνη και παραλίες
Η ακτογραμμή της Γλυφάδας διαθέτει μεγάλες οργανωμένες παραλίες και μικρούς όρμους. Η εύκολη πρόσβαση από την Αθήνα έχει κάνει την περιοχή ιδιαίτερα δημοφιλή για θαλάσσια μπάνια και περιπάτους δίπλα στη θάλασσα.
Γεύσεις
Φρέσκα ψάρια του Σαρωνικού
Οι παραθαλάσσιες ταβέρνες της Γλυφάδας σερβίρουν φρέσκα ψάρια και θαλασσινά του Σαρωνικού. Τσιπούρες, λαβράκια, καλαμάρια και χταπόδι αποτελούν βασικά πιάτα που συνοδεύονται συχνά με ουζάκι ή λευκό κρασί.
Μεσογειακή κουζίνα της Ριβιέρας
Η Γλυφάδα φιλοξενεί πολλά εστιατόρια που προσφέρουν σύγχρονη μεσογειακή κουζίνα βασισμένη στο ελαιόλαδο, τα φρέσκα λαχανικά και τα θαλασσινά. Παραδοσιακές ελληνικές συνταγές συναντούν πιο σύγχρονες γαστρονομικές προσεγγίσεις.
Καφέ και γλυκά δίπλα στη θάλασσα
Η παραλιακή ζώνη της Γλυφάδας είναι γνωστή και για τα καφέ και τα ζαχαροπλαστεία της. Παγωτά, γλυκά και καφές με θέα τον Σαρωνικό αποτελούν μέρος της καθημερινής ζωής της περιοχής.
