Ο σημερινός Άλιμος, ανάμεσα στη Γλυφάδα και το Φάληρο, αποτελεί μία από τις παλαιότερα κατοικημένες περιοχές της αθηναϊκής ακτής του Σαρωνικού. Όπως και οι γειτονικοί δήμοι της παραλιακής ζώνης, η περιοχή κατοικείται συνεχώς ήδη από τη Νεολιθική περίοδο (περίπου 3000 π.Χ.), όπως αποδεικνύουν αρχαιολογικά ευρήματα που καλύπτουν διαδοχικά τον Μυκηναϊκό πολιτισμό, τη Γεωμετρική περίοδο και τα κλασικά χρόνια. Η θέση του, σε μια εύφορη παράκτια πεδιάδα με άμεση πρόσβαση στη θάλασσα και στους πρόποδες του Υμηττού, ευνόησε την ανάπτυξη οικισμών ήδη από την προϊστορία.
Κατά την κλασική αρχαιότητα η περιοχή ήταν γνωστή ως Δήμος Αλιμούντος, ένας από τους δήμους της αρχαίας Αθήνας που βρισκόταν ανάμεσα στους δήμους των Φαληρέων και των Αιξωνέων. Ο δήμος ανήκε στο διοικητικό σύστημα της αθηναϊκής δημοκρατίας και συμμετείχε ενεργά στη δημόσια ζωή της πόλης. Η παραλιακή θέση του, κοντά στις σημαντικές θαλάσσιες οδούς του Σαρωνικού, τον συνέδεε στενά με τη ναυτική δραστηριότητα της Αθήνας.
Η ονομασία Άλιμος, όπως και η αρχαία μορφή της Αλιμούντος, προέρχεται από την ομηρική λέξη «αλς», που σημαίνει θάλασσα ή αλμυρό νερό. Το όνομα επομένως συνδέεται άμεσα με τον θαλάσσιο χαρακτήρα της περιοχής, κάτι που ταιριάζει με τη γεωγραφική της θέση στις ακτές του Σαρωνικού. Παράλληλα, η νεότερη ονομασία Καλαμάκι, που χρησιμοποιήθηκε για μεγάλο διάστημα, πιθανότατα προέρχεται είτε από έναν μεγάλο καλαμιώνα που υπήρχε στην περιοχή είτε από ένα χαρακτηριστικό κλωνάρι καλαμιάς που βρισκόταν σε κεντρικό σημείο του οικισμού.
Ο Άλιμος έχει επίσης ιδιαίτερη θέση στην πνευματική ιστορία της αρχαίας Ελλάδας. Περί το 460 π.Χ. γεννήθηκε εδώ ο μεγάλος ιστορικός Θουκυδίδης, ένας από τους σημαντικότερους ιστορικούς της αρχαιότητας. Το έργο του για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο θεωρείται μέχρι σήμερα υπόδειγμα ιστορικής ανάλυσης και εξακολουθεί να διδάσκεται σε πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο.
Το κέντρο δραστηριότητας του αρχαίου δήμου φαίνεται ότι βρισκόταν στον λόφο της Αγίας Άννας, ανάμεσα στη σημερινή λεωφόρο Αλίμου και την περιοχή του παλαιού αεροδρομίου του Ελληνικού. Εκεί έχουν ανακαλυφθεί ερείπια αρχαίου ιερού, στο οποίο τελούνταν μία από τις σημαντικές γιορτές της αρχαίας Αθήνας: τα Θεσμοφόρια, αφιερωμένα στη θεά Δήμητρα.
Τα Θεσμοφόρια ήταν πανελλήνια θρησκευτική γιορτή στην οποία συμμετείχαν αποκλειστικά γυναίκες. Κατά τη διάρκεια της εορτής οι συμμετέχουσες τηρούσαν περίοδο αποχής και ακολουθούσαν συγκεκριμένες τελετουργίες που συνδέονταν με τη γονιμότητα της γης και της οικογένειας. Η γιορτή περιλάμβανε πομπές προς το ιερό της θεάς, τελετουργικά γεύματα, νυχτερινές πυρσοφορίες και χορούς, ενώ η τελευταία ημέρα, γνωστή ως Καλλιγένεια, ήταν αφιερωμένη στην ευφορία της γης και στη γονιμότητα των γυναικών.
Κατά τους έντεκα αιώνες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, η παραλιακή ζώνη της Αττικής γνώρισε σημαντική παρακμή. Οι ακτές ήταν εκτεθειμένες σε επιθέσεις πειρατών και πολλοί οικισμοί εγκαταλείφθηκαν ή περιορίστηκαν σε μικρές αγροτικές κοινότητες. Οι λίγοι κάτοικοι της περιοχής ασχολούνταν κυρίως με γεωργία και κτηνοτροφία, εκμεταλλευόμενοι την εύφορη γη της παράκτιας πεδιάδας.
Κατά την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας, ο Άλιμος αποτελούσε μεγάλο αγροτικό κτήμα που ανήκε σε δύο μπέηδες. Το γειτονικό Μπραχάμι (σημερινός Άγιος Δημήτριος) πήρε το όνομά του από τον Ιμπραήμ Χαμζά μπέη, ενώ η περιοχή του σημερινού Ελληνικού ήταν γνωστή ως Χασάνι, από τον δεύτερο γαιοκτήμονα, τον Χασάν μπέη.
Η ανάπτυξη του σύγχρονου Αλίμου άρχισε στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν η περιοχή άρχισε να μετατρέπεται σε παραθαλάσσιο προάστιο της Αθήνας. Κατά την περίοδο της γερμανικής Κατοχής (1941–1944) η εγγύτητα με το αεροδρόμιο του Ελληνικού οδήγησε στην παρουσία γερμανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή, οι οποίες επίταξαν κατοικίες και βίλες. Ωστόσο, η παρουσία υψηλόβαθμων αξιωματούχων είχε ως αποτέλεσμα το Καλαμάκι να αποφύγει τους εκτεταμένους βομβαρδισμούς που υπέστησαν άλλες περιοχές.
Τη δεκαετία του 1960 μ.Χ. ο πληθυσμός του δήμου αυξήθηκε ραγδαία και ξεκίνησαν σημαντικά έργα υποδομής. Η μαρίνα του Αλίμου, μία από τις μεγαλύτερες μαρίνες της Μεσογείου, κατασκευάστηκε κατά την περίοδο της δικτατορίας 1967–1974 και σήμερα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία ελλιμενισμού σκαφών αναψυχής στον Σαρωνικό κόλπο.
Σήμερα ο Άλιμος αποτελεί μία από τις πιο ζωντανές περιοχές της αθηναϊκής ακτής, όπου η αρχαία ιστορία του Δήμου Αλιμούντος, η σύγχρονη μαρίνα και η εγγύτητα με την Αθήνα δημιουργούν έναν σημαντικό κόμβο της Αθηναϊκής Ριβιέρας.
Αξιοθέατα
Λόφος Αγίας Άννας
Ο λόφος της Αγίας Άννας θεωρείται το σημαντικότερο αρχαιολογικό σημείο της περιοχής. Εκεί βρισκόταν το ιερό όπου τελούνταν τα Θεσμοφόρια προς τιμήν της Δήμητρας. Σήμερα σώζονται αρχαιολογικά κατάλοιπα που μαρτυρούν την αρχαία λατρευτική δραστηριότητα.
Μαρίνα Αλίμου
Η μαρίνα του Αλίμου είναι μία από τις μεγαλύτερες της Μεσογείου και σημαντικό κέντρο για σκάφη αναψυχής και ιστιοπλοΐας. Χιλιάδες σκάφη χρησιμοποιούν τη μαρίνα ως βάση για πλόες στον Σαρωνικό και στα νησιά του Αιγαίου.
Παραλιακό μέτωπο Καλαμακίου
Η παραλία του Καλαμακίου αποτελεί δημοφιλή χώρο περιπάτου και αναψυχής για τους κατοίκους της Αθήνας. Από την ακτή υπάρχει θέα προς τη Σαλαμίνα και τα νησιά του Σαρωνικού.
Γεύσεις
Ψάρια και θαλασσινά του Σαρωνικού
Οι ταβέρνες της παραλίας του Αλίμου φημίζονται για τα φρέσκα ψάρια και τα θαλασσινά του Σαρωνικού. Τσιπούρες, λαβράκια, καλαμάρια και χταπόδι ψήνονται στα κάρβουνα και σερβίρονται δίπλα στη θάλασσα.
Παραδοσιακοί μεζέδες της παραλιακής
Στις ταβέρνες και τα ουζερί της περιοχής συναντά κανείς μεγάλη ποικιλία ελληνικών μεζέδων. Ντάκος, κολοκυθάκια τηγανητά, θαλασσινές σαλάτες και χταπόδι ξιδάτο συνοδεύουν ιδανικά ένα ποτήρι ούζο.
Καφέ και γλυκά στο Καλαμάκι
Η παραλιακή ζώνη του Καλαμακίου διαθέτει πολλά καφέ και ζαχαροπλαστεία με θέα τη θάλασσα. Καφές, παγωτό και γλυκά αποτελούν μέρος της καθημερινής ζωής των κατοίκων της παραλιακής.
