Πόρτο Κουφό
Ο όρμος Κουφό, γνωστός σήμερα ως Πόρτο Κουφό, οφείλει τη ιστορική του σημασία κυρίως στο γεγονός ότι αποτελεί ένα από τα πιο προστατευμένα φυσικά λιμάνια της βόρειας Ελλάδας. Σχεδόν κλειστός από στεριά και απάνεμος από όλους τους ανέμους, ήταν γνωστός στην αρχαιότητα ως κωφός λιμήν — ο «σιωπηλός ή κουφός λιμένας» — όνομα που αποδίδει με ακρίβεια την απουσία κυματισμού και θορύβου στο εσωτερικό του. Αρχαίοι συγγραφείς, όπως ο Θουκυδίδης, τον μνημονεύουν ήδη από τον 5ο αιώνα π.Χ., επιβεβαιώνοντας τη χρήση του ως ασφαλές καταφύγιο πλοίων στο βόρειο Αιγαίο.
Παρότι ο ίδιος ο Κουφός δεν εξελίχθηκε ποτέ σε σημαντικό αστικό κέντρο, εντασσόταν στη ζώνη επιρροής της αρχαίας Τορώνης, μίας από τις σπουδαιότερες πόλεις της Σιθωνίας, η οποία ιδρύθηκε από Χαλκιδείς αποίκους στα τέλη του 8ου αιώνα π.Χ.. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο κόλπος λειτουργούσε ως στρατηγικό θαλάσσιο συμπλήρωμα της οικονομικής και στρατιωτικής δραστηριότητας της Τορώνης, προσφέροντας ασφαλή αγκυροβόλια κοντά σε θαλάσσιες οδούς, αλιευτικούς τόπους και παράκτιο εμπόριο. Ο πρακτικός του ρόλος, και όχι η αστική ανάπτυξη, εξηγεί την απουσία εκτεταμένων αρχαιολογικών καταλοίπων.
Στη νεότερη ιστορία, ο Κουφός απέκτησε εκ νέου στρατηγική σημασία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι γερμανικές δυνάμεις αξιοποίησαν το βάθος, την απόκρυψη και το στενό στόμιό του ως προστατευμένο αγκυροβόλιο και σημείο υποστήριξης ναυτικών επιχειρήσεων στο Αιγαίο. Οι τοπικές μνήμες για εγκαταστάσεις και δραστηριότητες της περιόδου αυτής προσθέτουν ένα ακόμα ιστορικό στρώμα σε έναν τόπο του οποίου η αξία ανέκαθεν πηγάζει από τη γεωγραφία και τη φυσική του μορφολογία, και όχι από την αστική του ανάπτυξη.
