Η πόλη του Ναυπλίου πήρε το όνομά της από τον μυθικό ιδρυτή της, τον Ναύπλιο, γιο του Ποσειδώνα και της Αμυμώνης, μια μορφή που συνδέεται άμεσα με τη θάλασσα και την ναυτοσύνη. Στην ομηρική παράδοση, ο Ναύπλιος παρουσιάζεται ως ιδιαίτερα χαρισματικός και ευφυής, ικανός να κινείται ανάμεσα σε βασιλικές αυλές και να επηρεάζει καταστάσεις. Σύμφωνα με τον μύθο, του ανατίθεντο σκοτεινές αποστολές – να παρασύρει ανεπιθύμητες γυναίκες και να τις εξοντώνει – όμως εκείνος, αντί να τις σκοτώσει, τις βοηθούσε να διαφύγουν. Η ζωή του αλλάζει όταν συναντά την Κλυμένη, κόρη του βασιλιά της Κρήτης Κατρέα, την οποία ερωτεύεται και παντρεύεται, εγκαθιστάμενος μόνιμα στην πόλη που φέρει το όνομά του.
Από τον γάμο αυτό γεννήθηκε, μεταξύ άλλων, ο Παλαμήδης, μία από τις πιο τραγικές μορφές της ελληνικής μυθολογίας. Θεωρείται εφευρέτης των γραμμάτων, των αριθμών και των ζαριών, αλλά και ένας από τους πρώτους που υποστήριξαν τον Μενέλαο στον Τρωικό πόλεμο. Με την ευφυΐα του ανάγκασε ακόμη και τον απρόθυμο Οδυσσέα να συμμετάσχει στην εκστρατεία. Η πράξη αυτή, όμως, στάθηκε μοιραία: ο Οδυσσέας, με δόλο, τον κατηγόρησε για προδοσία και ο Παλαμήδης καταδικάστηκε σε θάνατο. Ο πατέρας του, ο Ναύπλιος, ζητώντας εκδίκηση, άναβε παραπλανητικές φωτιές στα ακρωτήρια – ιδίως στο Κάβο Ντόρο – οδηγώντας τα πλοία των Αχαιών στα βράχια, σε μία από τις πρώτες «ναυτικές παγίδες» της μυθολογίας.
Το Ναύπλιο κατοικείται αδιάλειπτα από τα προϊστορικά χρόνια, με ευρήματα στην Ακροναυπλία που μαρτυρούν πρώιμους οικισμούς. Μέχρι τον 7ο αιώνα π.Χ. αποτέλεσε ανεξάρτητη πόλη, όμως στη συνέχεια κατακτήθηκε από το Άργος και λειτούργησε ως το επίνειό του. Κατά τους Βυζαντινούς χρόνους, ιδιαίτερα μεταξύ 8ου και 10ου αιώνα μ.Χ., ενισχύθηκε η οχύρωσή του, καθώς έγινε σαφής η στρατηγική του σημασία στον Αργολικό κόλπο.
Ακολούθησε μία μακρά περίοδος διαδοχικών κυριαρχιών. Το 1212 μ.Χ. το Ναύπλιο καταλήφθηκε από τους Φράγκους του Γοδεφρίγου Βιλλεαρδουίνου, ενώ το 1389 πέρασε στους Ενετούς, όταν η Μαρία Ντ’ Ανγιέν πούλησε την πόλη. Οι Ενετοί ενίσχυσαν σημαντικά τις οχυρώσεις, επιτρέποντας στην πόλη να αντέξει για αιώνες, έως ότου, μετά από μακρά πολιορκία, παραδόθηκε στους Οθωμανούς το 1540 μ.Χ.
Το 1686 μ.Χ., ο Φραγκίσκος Μοροζίνι επανέφερε το Ναύπλιο υπό ενετικό έλεγχο. Στη δεύτερη αυτή περίοδο, οι Ενετοί επιχείρησαν να το καταστήσουν απόρθητο φρούριο, ανεγείροντας το επιβλητικό Παλαμήδι σε ύψος 215 μέτρων, με επτά προμαχώνες και πλήρη αμυντική κάλυψη. Το έργο θεωρήθηκε από τα ισχυρότερα της εποχής. Ωστόσο, μόλις ένα χρόνο μετά την ολοκλήρωσή του, το 1715 μ.Χ., η πόλη έπεσε ξανά στους Οθωμανούς, πιθανώς έπειτα από προδοσία και αποδυνάμωση της άμυνας.
Με την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, το Ναύπλιο αποτέλεσε βασικό στόχο. Η πολιορκία υπήρξε μακρά και δύσκολη, με εντάσεις ακόμη και μεταξύ των Ελλήνων. Τελικά, τη νύχτα της 29ης προς 30ή Νοεμβρίου 1822 μ.Χ., ο Στάικος Σταϊκόπουλος με λίγους άνδρες κατόρθωσε το αδιανόητο: αναρριχήθηκε στα τείχη του Παλαμηδίου και κατέλαβε το φρούριο αιφνιδιαστικά, οδηγώντας στην απελευθέρωση της πόλης.
Στα πρώτα χρόνια του νέου ελληνικού κράτους, το Ναύπλιο έγινε η πρώτη πρωτεύουσα της Ελλάδας. Ωστόσο, η περίοδος αυτή δεν έλειψε από εσωτερικές συγκρούσεις και δραματικά γεγονότα: εδώ φυλακίστηκε ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, εδώ δολοφονήθηκε ο Ιωάννης Καποδίστριας το 1831 μ.Χ., και εδώ εκδηλώθηκαν έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις που σημάδεψαν τα πρώτα βήματα του κράτους. Το Ναύπλιο, έτσι, δεν είναι μόνο τόπος ηρωισμού, αλλά και ένας καθρέφτης της σύνθετης νεοελληνικής ιστορίας.
Αξιοθέατα
Η περίοδος κατά την οποία το Ναύπλιο υπήρξε πρώτη πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους άφησε έντονο αποτύπωμα στην πόλη, με την ανέγερση κομψών νεοκλασικών κτιρίων. Παράλληλα, οι διαδοχικές κυριαρχίες των Ενετών και των Οθωμανών διαμόρφωσαν τον αστικό ιστό, με πλατείες, τεμένη και δημόσια κτίρια που διατηρούνται έως σήμερα.
Ιεροί Ναοί Ναυπλίου
Ο Άγιος Γεώργιος, μητροπολιτικός ναός της πόλης, οικοδομήθηκε στις αρχές του 16ου αιώνα και αποτέλεσε χώρο επίσημων τελετών του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Ο Άγιος Νικόλαος (1713) είναι αφιερωμένος στους ναυτικούς, με τέμπλο από τη Βενετία και φωτιστικά από τη Ρωσία, ενώ ο Άγιος Σπυρίδων (1702) συνδέεται με τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια το 1831. Σημαντικός είναι και ο ναός της Θεοτόκου, όπου μαρτύρησε ο Άγιος Αθανάσιος Ναυπλιεύς, καθώς και η Καθολική Εκκλησία της Φραγκοκρατίας, το αρχαιότερο μεσαιωνικό κτίριο της πόλης.
Μονή Αγίας Μονής
Η μονή, ιδρυμένη το 1143, διατηρεί πολύτιμες εικόνες και κειμήλια από τον 12ο αιώνα. Στον χώρο βρίσκεται και το πηγάδι «Κάναθος», το οποίο, σύμφωνα με τον Παυσανία, συνδέεται με τη λατρεία της θεάς Ήρας.
Μνημεία Φιλελλήνων και Βαυαρών
Στην προκυμαία βρίσκεται μαρμάρινη πυραμίδα αφιερωμένη στους Γάλλους φιλέλληνες που συμμετείχαν στην Ελληνική Επανάσταση. Βορειοανατολικά της Πρόνοιας, το πέτρινο λιοντάρι τιμά τους Βαυαρούς στρατιώτες που πέθαναν από τύφο το 1833–34.
Μουσεία
Στο Αρχαιολογικό Μουσείο εκτίθενται ευρήματα που χρονολογούνται έως και τον 15ο αιώνα π.Χ., ενώ το Πολεμικό Μουσείο παρουσιάζει αντικείμενα και τεκμήρια της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Πολιτιστικές Εκδηλώσεις
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού διοργανώνονται πολιτιστικές εκδηλώσεις, με κορυφαίο θεσμό το «Μουσικός Αύγουστος», που περιλαμβάνει συναυλίες και καλλιτεχνικές παρουσιάσεις.
Παλαμήδι
Το εντυπωσιακό ενετικό φρούριο που δεσπόζει πάνω από την πόλη προσφέρει μοναδική θέα στον Αργολικό κόλπο και αποτελεί σύμβολο της απελευθέρωσης.
Μπούρτζι
Το θαλάσσιο φρούριο στην είσοδο του λιμανιού υπήρξε κρίσιμο για την άμυνα και σήμερα είναι το πιο αναγνωρίσιμο σημείο του Ναυπλίου.
Ακροναυπλία
Η αρχαιότερη οχυρωμένη ζώνη, με συνεχείς φάσεις κατοίκησης από την αρχαιότητα έως τους Ενετούς.
Παλιά Πόλη
Στενά καλντερίμια, νεοκλασικά και ενετικά κτίρια συνθέτουν ένα από τα ομορφότερα ιστορικά σύνολα της Ελλάδας.
Γεύσεις
Φρέσκα ψάρια Αργολικού
Καθημερινά αλιεύματα που σερβίρονται απλά, αναδεικνύοντας τη φυσική γεύση της θάλασσας.
Γαρίδες σαγανάκι
Κλασικός συνδυασμός θαλασσινών με ντομάτα και φέτα, έντονος και χαρακτηριστικός της ελληνικής κουζίνας.
Εσπεριδοειδή Αργολίδας
Πορτοκάλια και μανταρίνια εξαιρετικής ποιότητας, βάση για γλυκά και αρωματικά επιδόρπια.
Παραθαλάσσιοι μεζέδες
Ποικιλία μικρών πιάτων – χταπόδι, καλαμάρι, τυριά – ιδανικά για ούζο δίπλα στη θάλασσα.
