Ο. Καρύστου, από Β
Αρχαία θεμέλια (μέχρι το 146 π.Χ.)
Η Κάρυστος ήταν ήδη γνωστή στην αρχαιότητα για τη στρατηγική της θέση, το εξαιρετικό λιμάνι και τα φημισμένα μαρμάρινα λατομεία του όρους Όχι. Αρχαιολογικά ευρήματα υποδηλώνουν ότι η περιοχή κατοικήθηκε ήδη από την Ύστερη Εποχή του Χαλκού. Κατά τη Γεωμετρική και την Αρχαϊκή περίοδο, η Κάρυστος εξελίχθηκε σε μια σημαντική αποικία της Ερετρίας.
Η πόλη εμφανίζεται και στους μύθους: ορισμένοι αρχαίοι συγγραφείς συνδέουν το όνομά της με τον Κάρυστο, γιο του Κένταυρου Χείρωνα, ο οποίος υποτίθεται ότι ζούσε στο όρος Όχι. Η γύρω περιοχή θεωρούνταν πλούσια σε θεραπευτικά βότανα, ενώ τα βουνά της είχαν ιερό χαρακτήρα ακόμη και στην πρώιμη αρχαιότητα.
Κατά τη διάρκεια των Περσικών Πολέμων (490-479 π.Χ.), η Κάρυστος ήταν μία από τις πόλεις της Εύβοιας που δέχτηκαν πιέσεις από τον περσικό στόλο. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι οι Καρυστείς αντιστάθηκαν όσο μπορούσαν πριν αναγκαστούν να υποταχθούν. Μετά τη νίκη των Ελλήνων, η Κάρυστος εντάχθηκε στην Αθηναϊκή Συμμαχία της Δήλου, αν και είναι γνωστό ότι προσπάθησε να αποφύγει την καταβολή φόρου και τελικά αναγκάστηκε από την Αθήνα να επανενταχθεί.
Η Κάρυστος ευημέρησε κυρίως χάρη στο θαλάσσιο εμπόριο και το πράσινο μάρμαρό της, γνωστό αργότερα ως cipollino, με τα χαρακτηριστικά λευκά και πράσινα νερά του. Ήδη από την ελληνιστική εποχή, αυτό το μάρμαρο εξάγονταν σε όλο το Αιγαίο και την ηπειρωτική Ελλάδα, όπου χρησιμοποιούνταν σε ναούς, δημόσια κτίρια και πολυτελείς ιδιωτικές κατοικίες.
Ρωμαϊκή Περίοδος
Η ρωμαϊκή κυριαρχία μετέτρεψε την Κάρυστο από ένα περιφερειακό λιμάνι σε ένα διεθνές κέντρο μαρμάρου. Οι Ρωμαίοι λάτρευαν το καρυστινό cipollino — αρχιτέκτονες και αυτοκράτορες παρήγγειλαν τεράστιες ποσότητες για τα αυτοκρατορικά λουτρά, τις βασιλικές και τα παλάτια.
Στήλες από μάρμαρο Καρύστου στέκονται σήμερα σε όλη την Ευρώπη:
στη Βασιλική του Κωνσταντίνου στη Ρώμη, στη Βίλα του Αδριανού στο Τίβολι και διάσπαρτες σε αμέτρητες ρωμαϊκές βίλες. Η οικονομία της Καρύστου άνθισε και αναπτύχθηκαν νέοι δρόμοι, λατομεία και λιμενικές εγκαταστάσεις. Τα εντυπωσιακά Δρακόσπιτα που βρίσκονται γύρω από το όρος Όχι, μεγάλα πέτρινα κτίσματα χτισμένα χωρίς κονίαμα, μπορεί να χρονολογούνται από αυτή την εποχή ή και νωρίτερα. Ο σκοπός τους παραμένει μυστήριος: φυλάκια; αγροικίες; τελετουργικά κτίσματα; Όποια και αν ήταν η χρήση τους, παραμένουν από τα πιο αινιγματικά μνημεία της Ελλάδας.
Βυζάντιο και Φραγκοκρατία (330 – 1470 μ.Χ.)
Κατά τη βυζαντινή εποχή, η Κάρυστος διατηρούσε μια μέτρια αλλά σταθερή παρουσία ως οχυρωμένη παραθαλάσσια πόλη. Η πειρατεία ήταν συνεχής και το νότιο Αιγαίο μαστιζόταν από αραβικές επιδρομές κατά τον 7ο – 10ο αιώνα. Ωστόσο, η πόλη επέζησε, ευημερώντας κυρίως χάρη στη γεωργία, το θαλάσσιο εμπόριο και την αμυντική της θέση στις θαλάσσιες οδούς προς την Κωνσταντινούπολη.
Όλα άλλαξαν μετά το 1204, όταν η Τέταρτη Σταυροφορία διαίρεσε τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Η Εύβοια καταλήφθηκε από τους Λομβαρδούς βαρόνους και στη συνέχεια διοικήθηκε από τους Βενετούς. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, κατασκευάστηκε το πιο εμβληματικό ορόσημο της Καρύστου: το Castello Rosso, ένα φρούριο με πορφυρό χρώμα που χτίστηκε μεταξύ του 13ου και του 14ου αιώνα. Στεκόμενο πάνω από την κοιλάδα σαν ένας άγρυπνος γίγαντας, το κάστρο προστάτευε τη νότια είσοδο της Εύβοιας και έλεγχε τις εμπορικές οδούς του Αιγαίου.
Η κόκκινη πέτρα που δίνει το όνομά της στο κάστρο λάμπει εντυπωσιακά κατά την ανατολή και τη δύση του ηλίου. Οι χρονογράφοι της εποχής το περιγράφουν ως ένα από τα πιο επιβλητικά φρούρια της περιοχής.
Οθωμανική κυριαρχία (1470 – 1830)
Το 1470, η Εύβοια έπεσε στα χέρια των Οθωμανών μετά από μια μακρά και σφοδρή εκστρατεία. Η Κάρυστος έγινε οχυρωμένο διοικητικό κέντρο, αλλά παρέμεινε μικρότερη από τις βόρειες πόλεις της περιοχής, όπως η Χαλκίδα. Ωστόσο, η περιοχή διατήρησε ένα ορισμένο επίπεδο αυτονομίας λόγω του γεωργικού της πλούτου και της σημασίας της ως θαλάσσιου σταθμού μεταξύ της Κωνσταντινούπολης και των νησιών του Αιγαίου.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η πόλη ανέπτυξε τον κάτω οικισμό της κοντά στο λιμάνι, σχηματίζοντας τη βάση της σύγχρονης Καρύστου. Μικρά ναυπηγεία, εργαστήρια και εμπορικά καταστήματα αναπτύχθηκαν γύρω από το λιμάνι. Οι Οθωμανοί ταξιδιώτες αναφέρουν την περιοχή ως εύφορη, καλά αρδευόμενη και παραγωγό εξαιρετικού κρασιού, μελιού και εσπεριδοειδών.
Ελληνική Επανάσταση και Νεότερα Χρόνια
Η Κάρυστος έζησε μια ταραχώδη περίοδο κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης. Οι Οθωμανοί κράτησαν το κάστρο και την πόλη με αποφασιστικότητα, και η περιοχή έγινε θέατρο μαχών, ναυμαχιών και πολιορκιών. Το κάστρο ήταν μια από τις τελευταίες οθωμανικές θέσεις στην Εύβοια που έπεσε.
Η σύγχρονη πόλη οφείλει μεγάλο μέρος της τελικής της μορφής στον βασιλιά Όθωνα και στους βαυαρούς πολεοδόμους του νεοσύστατου ανεξάρτητου βασιλείου. Στη δεκαετία του 1830, ανασχεδίασαν την Καρύστο με ένα νεοκλασικό σχέδιο, φαρδιές οδούς και δενδροφυτεμένες λεωφόρους. Αυτή η διάταξη παραμένει ορατή σήμερα γύρω από το λιμάνι και την κεντρική πλατεία
Στους νεότερους χρόνους, η Κάρυστος αναπτύχθηκε σε ήρεμο παραλιακό κέντρο, με συνδυασμό γεωργίας, αλιείας, εμπορίου και τουρισμού. Το επιβλητικό τοπίο του βουνού Όχη, οι παραλίες και η καθαρή αισθητική του νεοκλασικού σχεδίου κάνουν την πόλη έναν από τους πιο ατμοσφαιρικούς προορισμούς της Εύβοιας.
Αξιοθέατα
- Castello Rosso — Ένα εντυπωσιακό μεσαιωνικό φρούριο πάνω από την Κάρυστο, χτισμένο από τους Βενετούς. Ανεβείτε στα τείχη για να απολαύσετε την πανοραμική θέα της κοιλάδας και των δύο κόλπων. Απαραίτητος προορισμός για τους λάτρεις της ιστορίας.
- Μπούρτζι — Ένα μικρό βενετσιάνικο παράκτιο φρούριο ακριβώς στο σύγχρονο λιμάνι. Όμορφα διατηρημένο, σήμερα φιλοξενεί εκθέσεις και πολιτιστικές εκδηλώσεις.
- Δρακόσπιτα Οχης — Μυστηριακές μεγαλιθικές πέτρινες κατασκευές, μοναδικές στην Ελλάδα. Η μεγαλύτερη βρίσκεται κοντά στην κορυφή του Όρους Όχι και συνδέεται με αρχαίες τελετουργικές παραδόσεις. Ιδανικό για πεζοπόρους.
- Οχη — Ένα εντυπωσιακό βουνό με θέα στο Αιγαίο, τα κυκλαδίτικα νησιά και ολόκληρη τη νότια Εύβοια. Τα μονοπάτια ποικίλλουν από εύκολα έως δύσκολα.
- Φαράγγι Δημοσάρη — Μια αξέχαστη πεζοπορία μέσα από καταρράκτες, δάση πλατάνων και φυσικές πισίνες. Ιδανικό την άνοιξη και τις αρχές του φθινοπώρου.
- Παραλίες — Η Κάρυστος έχει πολλές παραλίες τριγύρω, όλες αμμώδεις. Για κάτι διαφορετικό, δοκιμάστε την παραλία Λιβαδάκι, η ισοβαθής του ενός μέτρου βγαίνει έξω από τον όρμο!
- Κάβο Ντόρο — Απομακρυσμένο, απόκρημνο και πλούσιο σε θαλάσσια παράδοση. Ένας παράδεισος για φωτογραφία και εξερεύνηση.
- Αρχαιολογική Συλλογή Καρύστου — Μικρό αλλά ενδιαφέρον μουσείο με ευρήματα από την αρχαία Καρύστο, κυρίως κεραμικά, γλυπτά και ρωμαϊκά μαρμάρινα έργα.
Τι να φάτε
- Φρέσκα θαλασσινά: σφυρίδες, χταπόδια και καλαμάρια, αστακομακαρονάδα όταν είναι η εποχή, γαύροι μαριναρισμένοι.
- Κατσικάκι ψητό ή κοκκινιστό από το όρος Όχη — μαγειρεμένα σε χαμηλή θερμοκρασία ή ψητή, αρνί στη σούβλα
- Τυροβολιά Καρύστου — μαλακό, φρέσκο, ελαφρώς ξινό — και κατσικίσια τοπικά τυριά με έντονο άρωμα βουνού
- Μέλι θυμαρίσιο και ορεινών βοτάνων. Η περιοχή φημίζεται για το μέλι, από τα καλύτερα της Ελλάδας
- Τοπικά χόρτα: κρίταμα, αλμύρα
- Αμυγδαλωτά και παστέλι με ντόπιο μέλι
